طراحی مدل ارزیابی و رتبه بندی سردخانه‌ها و واحدهای فراوری خرما بر اساس اصول طیب و الگوی AHP

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه شیمی مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران.

2 گروه زیست فناوری مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران.

3 گروه ایمنی و کنترل کیفی مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران.

4 مؤسسه کیفیت رضوی، مشهد، ایران.

چکیده

مقدمه: از منظر اسلام استانداردهای کیفی مواد غذایی بر اساس مفهوم حلال و طیب بیان شده است. یک ماده غذایی زمانی طیب است که از جمیع جهات مادی و معنوی، پاک و خالص و عاری از آلودگی باشد. با توجه به قدمت و پیشینه طولانی درخت خرما در ایران، هدف این پژوهش تدوین مدل ارزیابی کیفیت و رتبه‌بندی خرما بر اساس شاخص‌های طیب بود.

روش‌ها: بدین منظور ابتدا مراحل سردخانه‌گذاری و بسته‌بندی خرما مورد بررسی قرار گرفت. در بخش بعدی به قوانین، استانداردها و چالش‌های ملی و بین‌المللی موجود در تولید خرما و واحدهای مربوطه بر اساس روش AHP پرداخته شد. شاخص‌های طیب شامل حلیت، جذابیت، سلامت، اصالت و برکت می‌باشند که برای هر یک از آنها مؤلفه‌هایی تعریف شد و به آن‌ها وزن داده شد. در مرحله بعد برای کلیه مراحل فرآیندها در واحدهای سردخانه،فرآوری و بسته‌بندی بر اساس مطالعات انجام شده بازبینه‌هایی تهیه و ویژگی‌ها و الزامات اصلی مورد نیاز تعریف شد.

نتایج: با اطلاعات به‌دست آمده الگوهای ارزیابی کیفیت و رتبه‌‌بندی با معیارهای مشخص طراحی شدند. به‌منظور رتبه‌‌بندی واحدها ابتدا با استفاده از جداول ارزیابی و امتیازدهی به هر یک از معیارهای مورد بررسی امتیاز مربوطه داده شد. سپس امتیاز کسب شده هر معیار در ضریب مؤلفه مربوط به آن معیار ضرب شده و مجموع امتیاز معیارها در هر واحد به‌دست آمد.

نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج به‌دست آمده، بدین ترتیب رتبه واحد‌‌های مورد ارزیابی (طیب درجه یک، طیب درجه دو، طیب درجه سه و یا هیچکدام) مشخص شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing a model for evaluating and ranking cold stores and date processing units based on Tayyib principles and AHP pattern

نویسندگان [English]

  • Razieh Niazmand 1
  • Monireh Alsadat Shakeri 2
  • Bibi Marzieh Razavizadeh 3
  • Mojtaba Jokar 4
1 Department of Food Chemistry, Research Institute of Food Science and Technology, Mashhad, Iran.
2 Department of Food Biotechnology, Research Institute of Food Science and Technology, Mashhad, Iran.
3 Department of Food Safety and Quality Control, Research Institute of Food Science and Technology, Mashhad, Iran.
4 Razavi Quality Institute, Mashhad, Iran.
چکیده [English]

Introduction: From the Islamic point of view, food quality standards are expressed based on the concept of Halal and Tayyib. A food is Tayyib when it is pure and pure from all material and spiritual aspects. Due to the long history of date palm trees in Iran, the purpose of this study was to develop a model for evaluating the quality and ranking of dates based on good indicators.

Methods: For this purpose, first, the stages of cold storage and packaging of date palm were evaluated in detail. In the next section, the existing national and international laws, standards, and challenges in the field of date fruit production, processing and packaging were discussed based on AHP method. Tayyib's parameters include being Halal, attractiveness, health, originality, and efficiency which for each of them were defined components and they were given weight. In the next step, checklists were prepared for all stages of cold storage, processing and packaging, based on the studies performed, and the main features and requirements were defined.

Results: With the obtained information, the quality and ranking evaluation patterns were designed with specific criteria. In order to rank the units, first the evaluation points were given to each of the studied criteria using evaluation and scoring tables. Then the score of each criterion was multiplied by the coefficient of the relevant component and the total score of the criteria was obtained in each unit.

Conclusion: Based on the results, Thus, the rank of the units (Tayyib class 1, Tayyib class 2, Tayyib class 3 and none) were specified.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Date Fruit
  • Ranking
  • Tayyib
  • Date packaging
  • Refrigerator
  • Evaluation pattern